الملا فتح الله الكاشاني
189
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
خشكى بواسطه معاملهء تجارت سفر و غير آن بشما عطا مىكند حقتعالى در ايراد لفظ لعلكم تلطف فرموده و بلطف بندگان را بشكر خوانده هم چنان كه بلطف ايشان را ببر دعوت نموده بقوله مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّه قَرْضاً حَسَناً و در كشاف آورده كه ذكر امره در اين آيه به جهت آنست كه هبوب ريح گاه هست كه بر وفق مراد سفن نيست بلكه سبب غرقست و حقتعالى بعد از اين آيه بر سبيل تسليهء پيغمبر ( ص ) در تكذيب كفار قريش با وجود تبيين آن حضرت دلايل قدرت را بر ايشان خطاب مىكند بوى بقوله لَقَدْ أَرْسَلْنا و هر آينه فرستاديمنْ قَبْلِكَ پيش از تو اى محمد ( ص ) سُلًا فرستادگان از ادميانلى قَوْمِهِمْ بسوى گروه ايشانجاؤُهُمْ پس آمدند رسولان ما باقوام خودالْبَيِّناتِ بمعجزهاى روشن يا احكام هويدا از حلال و حرام و بعضى از قوم ايشان به آنها گرويدند و برخى ديگر كافر شدند و مستوجب عقوبت شدندانْتَقَمْنا پس ما انتقام كشيديمنَ الَّذِينَ أَجْرَمُوا از آنان كه كافر شدند و ايشان را هلاك كرديم و يارى داديم آنان را كه گرويده بودند كانَ حَقًّا عَلَيْنا و هست سزاوار بر ماصْرُ الْمُؤْمِنِينَ يارى دادن مؤمنان باعلاى حجت اسلام و دفع اعدا از ايشان چه ايشان مستحق نصرتند اين اشعار است به آنكه انتقام از كفار براى اهل ايمانست و اظهار تعظيم و تكريم او سبحانه ايشان را چه حكم فرموده كه آنها مستحق و مستوجب آنند كه خدا نصرت دهد ايشان را و اصلا او را جايز نيست كه ترك يارى ايشان كند بلكه نصرت آنها بر او واجبست و ترك آن خلاف حكمت چنان كه كلمهء على دالست بر آن ابو دردار روايت كرده كه سمعت رسول اللَّه يقول ما من امرء مسلم يرد عن عرض اخيه الا كان حقا على اللَّه ان يرد عنه نار جهنم ثم تلا ذلك يعنى از پيغمبر ( ص ) شنيدم كه ميفرمود كه هيچ مرد مسلمان نباشد كه دفع كند از عرض برادر مؤمن يعنى نگذارد كه هتك عرض او شود مگر كه براى خدا واجب باشد كه دفع نمايد از او آتش دوزخ را و بعد از آن اين آيه تلاوت فرمود كه كانَ حَقًّا عَلَيْنا نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ و بعضى وقف بر حقا ميكنند و اسم كان را انتقام ميدانند ولَيْنا نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ مبتداء و خبر يعنى هست انتقام كشيدن از كفار امرى درست و راست و بر ما واجبست كه يارى مؤمنان كنيم اين جمله معترضه بود بعد از آن باز بر سر تقرير دلايل قدرت رفته ميگويد كه * ( اللَّه الَّذِي يُرْسِلُ الرِّياحَ ) * اين تفصيل آيهء متقدمه است اعنى قوله و من آياته ان يرسل الرياح يعنى خداى به حق آن كسيست كه ميفرستد بادها را * ( فَتُثِيرُ سَحاباً ) * پس برانگيزاند به آن بادها ابرها را و به هوا